جستجو
   
    Delicious RSS ارسال به دوستان خروجی متنی
    کد خبر : 64444
    تاریخ انتشار : 19 آذر 1393 15:12
    تعداد بازدید : 636

    در درس خارج «فقه حقوق و آزادی‌های مدنی» انجام شد؛ - See more at: http://ijtihad.ir/NewsDetails.aspx?itemid=8030#sthash.dlpNB8P0.dpuf

    بررسی «حکم تولید» و «حکم استفاده» از سلاح های کشتارجمعی

    اصل اوّلی در حرمت استفاده از سلاح های کشتارجمعی حرمت است. فایده این اصل رجوع به آن در مورد فقدان نص است. البته مواردی هم به عنوان مقید یا مخصص ممکن است وجود داشته باشد.

    به گزارش خبرنگار اجتهاد، در ادامه درس خارج «فقه حقوق و آزادی های مدنی»، حجت الاسلام والمسلمین محمدجواد ارسطا به بررسی بند دوم اعلامیه حقوق بشر اسلامی پرداخت.

    حجت الاسلام ارسطا در بررسی بند دوم این اعلامیه گفت: در این بند از بین بردن سرچشمه بشریت ممنوع شمرده شده که مقصود اصلی از آن سلاح های کشتارجمعی است.

    وی افزود: این سلاح ها را از دو جهت باید بررسی کنیم «حکم تولید» و «حکم استفاده» از سلاح های کشتارجمعی. حکم تولید صرف بدون قصد استفاده را مستقلاً بررسی خواهیم کرد؛ اما فعلاً به بررسی حکم استفاده می پردازیم.

    استاد درس «فقه حقوق و آزادی های مدنی» در مورد مبحث «حکم استفاده» گفت: باید دید اصل اولی در مورد حکم استفاده از سلاح های کشتارجمعی چیست؟ 

    حجت الاسلام ارسطا یادآوری کرد: قبلاً گفتیم اصل اوّلی حرمت است. فایده این اصل رجوع به آن در مورد فقدان نص است. البته مواردی هم به عنوان مقید یا مخصص ممکن است وجود داشته باشد. اما در خصوص اصل ثانوی، روایاتی که می توانیم استناد کنیم چند دسته است:

    دسته اول روایات
    وی ادامه داد: دسته اول روایات، روایات دال بر حرمت مسموم کردن مناطق مسکونی دشمن است. از سکونی از امام صادق (علیه السلام9 و ایشان از پدرانشان تا امیر المومنین (علیه السلام) که فرمود: «إنّ النبی صلی الله علیه وآله نهی أن یُلقی السّم فی بلاد المشرکین» (کافی ج 5، ص 28، از دوره 8 جلدی؛ وسایل ج 15 ص 62، آر دوره 30 جلدی)

    استاد حوزه علمیه قم با بررسی سند این حدیث گفت: از نظر اکثر قریب به اتفاق رجالیین سکونی مقبول الروایه بوده است. ولی وی شیعه نبوده و امام صادق (علیه السلام) را در حد یک راوی روایات پیامبر (صلی الله علیه وآله) را قبول دارد.

    حجت الاسلام ارسطا درباره دلالت این حدیث بر مدعا گفت: تعبیر به کاررفته در روایت آن است که پیامبر نهی کرد که سم در بلاد مشرکین استفاده شود.

    وی افزود: استدلال به روایت در باب سلاح های کشتارجمعی به چند بیان است:
    1- بگوییم القاء سم خصوصیت ندارد بلکه سلاح های تخریبی و میکروبی و شیمیایی را هم شامل می شود. به اصطلاح فقها القاء خصوصیت عرفیه قطعیه کنیم.

    2- بالاتر از الغای خصوصیت بر اساس طریق اولویت می توانیم چنین حکم کنیم؛ زیرا سموم سابق اثر تخریبی اش نسبت به سلاح های امروز بسیار ناچیز بوده است. این یک اولویت قطعی است بلاشک.

    وی ادامه داد: در خود روایت نکاتی قابل توجه است نفرموده "ارض المشرکین بلکه بلاد المشرکین" و این تعبیر اطلاق دارد نسبت به آب، زمین و هوا.

    استاد حوزه علمیه قم بیان کرد: نکته دیگر اینکه نفرموده حرمت مختص به حالتی است که خود مشرکین کشته می شوند بلکه ممکن است سم برای کشتن حیوانات یا نابودی زمین کشاورزی آن ها باشد که به اطلاق روایت این هم حرام است.

    حجت الاسلام ارسطا ادامه داد: بسیاری از فقها با توجه به همین روایت حکم به حرمت القاء سم در بلاد مشرکین کرده اند. طبیعتاً وقتی در برابر مشرکین چنین باشد در برابر مسلمین به طریق اولی حرام است چنانکه دشمن بعثی در جنگ علیه ایران انجام می داد.

    وی در مورد عبارات علما در این باب گفت: مرحوم شیخ طوسی در النهایه می نویسد: «لایجوز ان یلقی فی بلاددهم السم» ابن ادریس و ابن زهره هم چنین فتوایی را دارند. مرحوم محقق ثانی (کرکی) فرموده: «یحرم القاء السم ان امکن الفتح بدونه».

    استاد درس «فقه حقوق و آزادی های مدنی» ادامه داد: مرحوم علامه حلّی هم در صورت اضطرار استفاده از سم را جایز دانسته اند. مرحوم صاحب جواهر ج 21 ص 68 به محقق کرکی و علامه حلی اعتراض کرده به اینکه اطلاق روایت منافی چنین مطلبی است. مرحوم خویی نیز با استناد به روایت سکونی قائل به حرمت شده اند.

    حجت الاسلام ارسطا در نتیجه گیری بحث خود اظهار کرد: اکثر فقهای شیعه استفاده از سم را در جنگ با مشرکین جایز ندانسته اند. البته مقصود از بحث ما رسیدن به یک نظر و فتوا نیست بلکه مراد ما بررسی فتوای اکثریت و غالب در بین فقهای شیعه است.

    وی افزود: مرحوم شهید سیدمحمد صدر نیز نه تنها فتوا به حرمت مسموم کردن بلاد مشرکین داده بلکه فرموده سم موضوعیت ندارد بلکه هرگونه سلاح غیرمتعارف را ممنوع دانسته.

    دسته دوم روایات
    حجت الاسلام ارسطا بیان کرد: دسته دوم از روایات، روایاتی هستند که دال بر حرمت استفاده از سلاح های آتش زا هستند: امام صادق علیه السلام: «ان النبی صلی الله علیه و آله کان اذا بعث امیرا له علی سریة (سیره اش بود و تکرار می شده) أمره بتقوی الله عزوجل فی خاصة نفسه و فی اصحابه عامه. ثم یقول: اُغزُ بسم الله و فی سبیل الله ... لاتحرقوا النخل و لا تغرقوها فی الماء و لا تقطعوا شجره مثمرة و لا تحرقوا زرعا» (کافی ج 5 ص 29). اینجا در خصوص درخت خرما از و زراعت لاتحرقوا فرموده اما عام نیست.

    استاد حوزه علمیه قم در پایان با اشاره به روایت دیگری در همین باب عنوان کرد: روایت دیگر «لاتعذبوا بالنار فانه لا یعذب بالنار الا ربها». این روایت از مرحوم شیخ طوسی و کتب اهل سنت نقل شده است. در کیفیت استناد به این دو روایت و اینکه در استفاده از سلاح های آتش زا آیا فقها نظری دارند یا نه. اگر اثبات شود به طریق اولویت یا الغای خصوصیت، می شود در مورد سلاح های کشتارجمعی استدلال کنیم.

    اجتهاد یادآور می شود، کمیسیون حقوق بشر اسلامی- دفتر قم با مشارکت حوزه علمیه قم به منظور توسعه آموزش های فقهی در حوزه حقوق بشر اقدام به برگزاری درس خارج در این زمینه کرده است.

    در این راستا درس خارج فقه حقوق و آزادی های عمومی در اسلام با محوریت اصول آزادی مدنی و عمومی در فقه اهل بیت (ع) و نگاه قرآنی در قم راه اندازی شده است.

    حجت الاسلام والمسلمین محمدجواد ارسطا از اساتید سطوح عالی حوزه و استاد دانشگاه، مدرس این درس است که آرای حکما و فقهای اسلامی را در این باب مطرح و باب های صدور حکم فقهی در این زمینه را بیان می کند.

    این جلسات درس، روزهای پنجشنبه از ساعت 11 تا 12 در دفتر کمیسیون حقوق بشر اسلامی در قم برگزار می شود و علاقه مندان می توانند برای حضور در این کلاس به آدرس قم، خیابان صفاییه کوچه 26 بعد از دفتر آیت الله العظمی علوی گرگانی، کوچه هفتم پلاک 16 مراجعه کنند. 





    نظر شما



    نمایش غیر عمومی
    تصویر امنیتی :
تعداد بازدید کنندگان کل :
تا کنون :
28602185
اکنون :
78